دنیای هشتم
 

دستگاه عصبی
هنگام ضربه زدن به تو کدام اندام ها وارد عمل می شوند؟؟؟؟
1-چشم ها........................
2-پاها.یا سر.......................... 3-ضربان قلب......................
4-تنفس..............................
5-پوست..............................
دستگاه عصبی
اعمال دستگاه عصبی : کار هماهنگی ,کنترل و ارتباط بین اندام های بدن را به عهده دارد .
بدین منظور این دستگاه با سه عمل زیر در گیر است :
1- دریافت پیام    2- پردازش اطلاعات دریافتی   3- صدور فرمان حرکتی
بخش های دستگاه عصبی :
    دستگاه عصبی مرکزی یا مراکز عصبی  « شامل مغز ونخاع  «
    دستگاه عصبی محیطی یا اعصاب  « شامل اعصاب مرتبط با مغز واعصاب مرتبط با نخاع «
نکته مهم :
این اعصاب از نظر عمل به دو گروه تقسیم می شوند :
    اعصاب حسی ( که پیام ها را به مرکز عصبی می برند )
    اعصاب حرکتی ( که باعث تحرک ماهیچه ها یا ترشح غده ها می شوند )
 
اعمال بدن شامل
 
1- اعمال ارادی :
به اعمالی گفته می شود که به اختیار فرد صورت می گیرد
مثل فکر کردن ،راه رفتن ،مطالعه کردن ،بوییدن ،لمس کردن ،تصمیم گرفتن....
2- اعمال غیر ارادی:
به اعمالی گفته می شود که فرد در انجام آن اختیاری ندارد
مانند عطسه کردن ،خمیازه کشیدن ،تنفس ،پلک زدن.....
انواع اعمال غیر ارادی :
1- اعمال غیر ارادی انعکاسی:
که بسیار سریع , بدون تفکر , بدون آموزش و درجهت حفاظت از بدن است.
مانند:عطسه , سرفه , خمیازه ,ریزش اشک و.......
2- اعمال غیر ارادی غیر انعکاسی
این اعمال در جهت کنترل فعالیت های حیاتی بدن است
مانند:ضربان قلب , تنفس , کنترل اعمال داخلی اندام هایی مانند کبد ,معده ,و.......
نکته مهم :
اعمال انعکاسی            سریع
اعمال غیر انعکاسی       اهسته تر
انعکاس:
در بدن ما گاهی اوقات کارهایی صورت می گیرد که به صورت غیر ارادی، بسیار سریع، بدون تفکر و اغلب جهت حفاظت از بخش های بدن به کار می رود
در یک عمل انعکاسی، دست کم یک محرک، یک عصب حسی و یک مرکز عصبی، یک عصب حرکتی و یک اندام عمل کنند، دخالت دارند.
مسیری را که جریان عصبی در هر انعکاس طی می کند قوس انعکاس (کمان بازتاب) می گویند.
نخاع مرکز بسیاری از اعمال انعکاسی است و گروهی از انعکاس ها توسط مغز کنترل می شوند، مثلا پرش زانو، جمع کردن دست ها انعکاس نخاعی است.
عمل بلع، استفراغ و مکیدن شیر (نوزادان) عمل انعکاسی پیچیده ی مغزی است
 
ساختار مغز
مغز در داخل استخوان جمجمه و نخاع در داخل ستون فقرات جای گرفته‌ است. سه پرده که در مجموع مننژ نامیده می‌شوند، مغز و نخاع را از اطراف محافظت می‌کنند.

پرده داخلی  یانرم شامه: پرده داخلی چسبیده به مغز و نخاع بوده و کار تغذیه بافت عصبی را انجام می‌دهد.
پرده میانی : پرده میانی عنکبوتیه نام دارد که به پرده خارجی چسبیده و از پرده داخلی کم و بیش فاصله دارد.
 
پرده خارجی یاسخت شامه: از بافت پیوندی محکم تشکیل شده و به استخوانهای محافظ چسبیده است.
در فاصله بین عنکبوتیه و پرده داخلی مایع شفافی قرار گرفته است که از ترشحات رگهای خونی است. این مایع را مایع مغزی-نخاعی می‌گویند و کار آن محافظت از بافت عصبی است.
مخ
مخ بزرگترین قسمت مغز است و دارای دو نیمکره است که توسط رشته‌های عصبی محکم و سفید رنگی بهم متصلند و ارتباط دو نیمکره نیز از طریق همین رشته‌های عصبی صورت می‌گیرد. قسمت سطحی مخ ، خاکستری رنگ است و قشر مخ (کورتکس ) نامیده می‌شود.
قشر مخ در انسان به علت وسعت زیاد خود و جای گرفتن در فضای محدود حالت چین خورده دارد. در زیر قشر مخ ماده سفید رنگی وجو دارد که از اجتماع رشته‌های عصبی میلین دار تشکیل شده است و این رشته همان دنباله‌های نورونهایی هستند که در قشر خاکستری با سایر قسمتهای دستگاه عصبی قرار دارند.

علاوه بر قشر مخ چند هسته خاکستری در بخش سفید آن وجود دارد که مهمترین آنها غده تالاموس و غده هیپوتالاموس است. هر قسمت از قشر خاکستری کار ویژه‌ای انجام می‌دهد.
 
 
 
مراکز مربوط به دریافت و تفسیر اطلاعات رسیده از اندامهای حسی مختلف مانند چشم و گوش و پوست در این قسمت  (مخ ) است.
قسمتی از قشر خاکستری مرکز حرکات ارادی است. مخ مرکز احساسات ، فکر کردن و حافظه است. نیمکره چپ مخ حرکات طرف راست و نیمکره چپ بدن حرکات طرف راست بدن را کنترل می‌کنند. هر نیمکره کارهای ویژه‌ای را نیز انجام می‌دهد.
نیمکره چپ در زبان آموزی ، یادگیری ، تفکر ریاضی و منطق ، تخصص دارد.
نیمکره راست انجام دادن کارهای ظریف هنری ، موسیقی را کنترل می‌کند.
تالاموس مرکز تقویت پیامهای حسی مانند چشم ، درد و ترس هستند و پیامهای حسی را قبل از اینکه به قشر مخ برسند تقویت می‌کنند.
هیپوتالاموس مرکز تنظیم اعمال مختلفی از جمله گرسنگی ، تشنگی ، خواب و بیداری و دمای بدن است
مخچه
مخچه قسمتی از مغز است که در پشت و زیر مخ قرار دارد. مخچه دارای دو نیمکره است، اما چین خوردگیهای سطحی آن کم عمق تر و منظم تر است. قسمت سطحی مخچه را ماده خاکستری پوشانده است. مخچه بوسیله دسته تارهای عصبی به بقیه قسمتهای دستگاه عصبی مربوط است. مخچه در کار کنترل فعالیتهای ماهیچه‌ای به مخ کمک می‌کند.
مخچه پیامهای حرکتی را قبل از اینکه به اندامها بروند تقویت می‌کند. در نتیجه حرکات نرمتری از بدن سر می‌زند. حفظ تعادل بدن نیز به عهده مخچه است. برای اینکار چشمها و گوش داخلی وضعیت بدن را به مخچه خبر می‌دهند و مخچه ، ماهیچه‌ها را طوری کنترل می‌کند، که تعادل برقرار بماند. در مجموع کارهایی که مخچه انجام می‌دهد همگی غیر ارادی هستند.رابط بین دو نیم کره مخچه رابط کرمینه می باشد
 
ساقه ی مغزی
علاوه بر حفظ هوشیاری و کنترل خواب ، تنفس و گردش خون ، محل گردهم آئی اعصاب جمجمه ای نیز می باشد که در تعیین تکلیف مرگ مغزی بسیار پراهمیت اند . اندازه و پاسخ مردمک ها به نور ، رفلکس های قرینه و سرفه ، حرکات چشمها ، زبان ، صورت ، حلق و حنجره نیز عمدتاً توسط ساقة مغز کنترل می شودکه شامل سه قسمت هستند
1-مغزمیانی : بخش های مهمی از مغز میانی که در مرگ مغزی اهمیت دارند که مسئول حفظ سطح هوشیاری ، بوده حرکات چشمها ، اندازه و پاسخ مردمک ها را به نور به عهده دارند
2- پل مغزی :حرکات کرة چشم و صورت و رفلکس قرنیه به عهده دارد
3- بصل النخاع یا گره حیات : فعالیت اندامهای داخلی بدن مانند قلب ، ششها و اندامهای گوارشی را اداره می‌کند.
 
نکته مهم :
لوبهاى اصلى نیمکره هاى مخ شامل موارد ذیل می باشند:
1- لوب پیشانى :که یک ناحیه مهم حرکتی است.
2- لوب گیجگاهى: که در ادراک شنوایی نقش دارد.
3- لوب آهیانه :که منطقه درک حسی است (تشخیص حس های پیکری)
4- لوب پس سرى :که منطقه درک بینایی محسوب می شود
طناب نخاعی؛
 طناب سفید رنگی به طول تقریباً 45 سانتی متر است که از سوراخ پس سری تا سطح نخستین یا دومین مهره کمری امتداد می‌یابد...
وظیفه نخاع انتقال پیام های عصبی بین مغز و اندام ها ( عضلات، پوست و ...) است. رشته های عصبی حسی از طریق نخاع به مغز میروند و رشته های عصبی حرکتی از مغز و از طریق نخاع به اندام ها میرسند.






 
نکته مهم :
دستگاه عصبی پیرامونی ( محیطی ) دربرگیرنده ۱۲ جفت عصب مغزی و ۳۱ جفت عصب نخاعی و گره‌های عصبی متعدد است.
این دستگاه دربرگیرنده سامانه عصبی پیکری (سوماتیک)، سامانه عصبی خودگردان ( غیر ارادی ) و گیرنده‌های حسی است .
سامانه عصبی خودگردان (رشته‌های عصبی خودمختار سمپاتیک، پاراسمپاتیک و احشایی) کنترل غیرارادی اندام‌های درونی، رگ‌ها، ماهیچه‌های قلبی و ماهیچه‌های صاف را بر دوش دارند. رشته‌های عصبی سوماتیک (پیکری) حس و حرکت ارادی پوست، استخوان‌ها، مفصل‌ها و ماهیچه‌های استخوانی را بر عهده دارند
 
سلول عصبی  یا نورون
هر نورون متشکل از سه قسمت است :
1- دندریت : دریافت کننده پیام
2- جسم سلولی : محل قرار گرفتن هسته
3- آکسون : پیام عصبی را از جسم سلولی خارج می کند
بافت عصبی
بافت از سلول های عصبی یا نورون تشکیل شده است .
بافت عصبی دو نوع سلول دارد
1- سلول های عصبی که همان نورون ها می باشند
2-سلول های غیر عصبی که سلول های پشتیبان (نوروگلیا )نام دارند
و وظیفه ان ها
1- تغذیه نورون ها
2- مبارزه با بیماری ها
3- عایق کردن نورون ها از نظر الکتریکی( ساخت غلاف میلین )
نکات مهم :
1- رشته های عصبی بلند ممکن است بدون پوشش ویا دارای پوششی از جنس نوعی چربی ( سفید رنگ ) به نام میلین باشند.
2- گره های رانویه : نقاطی در طول رشته های عصبی میلین دار است که در این نقاط میلین وجود ندارد .
 غلاف میلین: یک لایه لیپوپروتئینی است که بر روی بسیاری از دندریت های بلند و آکسون ها، تشکیل می‌شود. نقش اصلی پوشش میلین، ایجاد نارسانایی بیشتر بر روی سطح تار عصبی است که این امر باعث افزایش سرعت هدایت پیام‌های الکتریکی در درازای تار می‌شود. میلین افزون بر افزایش سرعت هدایت پیام‌های عصبی در طول رشته‌های عصبی، وظیفه نگهداری از سلول‌های عصبی را نیز به عهده دارداز بین رفتن پوشش میلین موجب نارسایی در هدایت پیام‌های عصبی و بنابراین بروز بیماری‌های عصبی همچون ام. اس می‌شود.







انواع نورون ها ازنظر عملکرد
*نورون حسی یا آوران : این نورون ها، پیام های عصبی را به طرف دستگاه عصبی مرکزی می برند. نورون های حسی محیطی را نورون های آوران اولیه می نامند.
*نورون حرکتی یا وابران : پیام های عصبی را از دستگاه عصبی مرکزی به سمت محیط هدایت می کنند (یعنی به عضلات صاف، اسکلتی و قلبی یا غدد). نورون های سیستم اتونوم (سمپاتیک و پاراسمپاتیک) حرکتی هستند.
*نورون ارتباطی : یا نورون بینابینی یا واسطه ای نورون هایی هستند که وظیفه آنها ارتباط نورون ها با یکدیگر در سیستم عصبی است. به عنوان مثال می توان به بسیاری از نورون های واسطه ای در طناب نخاعی، مخچه و قشر مغزاشاره کرد. نورون های واسطه ای ممکن است مهاری یا تحریکی باشند









انواع نورون ها ازنظر شکل و ساختار
*نورون یک قطبی : ابتدا یک زایده خارج می گردد که خود به دو شاخه تقسیم می شود. این دو شاخه ازنظر ساختمانی شبیه آکسون هستند. یکی از شاخه ها پیام عصبی را به جسم سلولی منتقل می کند (به عنوان دندریت) و دیگری پیام را از جسم سلولی دور می کند (به عنوان آکسون). (مثل نورون حسی)
*نورون دو قطبی :دندریت و آکسون از دو قطب جسم سلولی خارج می شود (همانند نورون های دو قطبی شبکیه چشم)
*نورون چند قطبی: دارای دندریت های فراوان و یک آکسون است (مانند نورون های هرمی در قشر مغز)
 
سیناپس چیست؟
بهترین پاسخ
محل اتصال پایانه یک سلول عصبی به سلول عصبی دیگر راسیناپس می گویندکه البته کاملااتصال برقرارنیست ویک فضای سیناپسی برای انتقال دهنده های عصبی وجوددارد که ازطریق ان انتقال دهنده های عصبی آزاد وسلول دیگرراتحریک یامهارمیکنند
یا به محل اتصال بین نورون ها و یا نورون ها با سایر سلول ها سیناپس می گویند




نکات مهم:
1-نورون های رابط فاقد غلاف میلین هستند تا به سیستم عصبی مرکزی فرصت  پردازش پیام ها را بدهد.
2-درمحل سیناپس  آکسون با ماهیچه های انسان انتقال دهنده ها ماده ای به نام استیل کولین می باشد.
3-مواد روان گردان باعث تغییر عملکرد دستگاه عصبی مرکزی میشودمانند : الکل , نیکوتین ,کوکاِئین , هروئین
4- نحوه ی تاثیر نیکوتین در محل های مخصوص سلول های عصبی مانند استیل کولین است.
5-خروج ناقل های شیمیایی از انتهای آکسون ( پایانه های آکسون )به روش اگزوسیتوز(وزیکول ) است.
فعالیت نورون
-    پتانسیل آرامش: زمانی است که نورون در حال فعالیت عصبی نیست، اختلاف پتانسیل الکتریکی بین دو سوی غشا در این حالت پتانسیل آرامش نام دارد.
- در هنگام پتانسیل آرامش، پتانسیل درون سلول نسبت به بیرون آن منفی است.
- در حالت عادی غلظت یون سدیم در خارج نورون بسیار بیش‌تر از غلظت آن در درون سلول است. در حالت استراحت، نفوذپذیری غشا به یون‌های پتاسیم بسیار بیش‌تر از نفوذپذیری آن به سدیم است.
 - در غشای سلول‌ها، پروتئینی به نام پمپ سدیم – پتاسیم وجود دارد که با انتقال فعال و صرف آ.ت.پ، یون‌های سدیم را به خارج و یون‌های پتاسیم را به داخل سلول می‌راند.
 
پتانسیل عمل
عبارتست از تغییر ناگهانی و شدید اختلاف پتانسیل بین دو سوی غشا که در مدت زمان کوتاهی انجام می‌شود و طی آن پتانسیل داخل غشا مدت کوتاهی نسبت به خارج آن مثبت‌تر می‌شود و بلافاصله به حالت اول خود برمی‌گردد. (منفی‌تر می‌شود.)
*پتانسیل عمل در دو مرحله صورت می‌گیرد:
1- ورود ناگهانی یون‌های سدیم به داخل سلول: در این حالت کانال‌های دریچه‌دار سدیمی باز است.
2- خروج ناگهانی یون‌های پتاسیم از سلول: در این حالت کانال‌های دریچه‌دار پتاسیمی باز است.
 
متخصصان مغز و اعصاب می‌گویند :
بیماری ‌ام‌اس، ناشی از التهاب غلاف عصبی (میلین) در مغز و ستون فقرات است؛ به‌طوری که التهاب غلاف عصبی سبب اختلال هدایت پیام عصبی و اعصاب شده و این امر‌ مختل شدن‌عملکرد حسی، حرکتی، بینایی و سیستم تعادلی و سایر سیستم‌های عصبی را به دنبال خواهد داشت.
به خاطر علائم گسترده و متنوع سیستم اعصاب در ام‌اس، تشخیص آن ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها پس از شروع علائم به تأخیر افتد.
علائم ابتدایی ‌ام‌اس،
 شامل علائم چشمی (از تاری دید ناگهانی مختصر یا کاهش دید شدید)، علائم حسی به‌صورت گزگز، مور‌مور و سوزن‌سوزن‌ شدن اندام‌ها و ضعف یا کاهش قدرت عضلات است اما این بیماری علائم دیگری نیز دارد که شامل اختلالات شناختی (اختلالات در حافظه و تصمیم‌گیری و اختلال در تمرکز) و اختلال ادراری (اختلال در نگهداری و یا تخلیه ادرار) است. خستگی‌پذیری نیز یکی از علائم شایع در ‌ام‌اس است. باید توجه داشت که علائم‌ ام‌اس در گرما تشدید می‌شود. گیجی و سبکی سر و اسپاسم عضلات نیز از علائم دیگر این بیماری است
بیماری های رایج دیگر:
1- پارکینسون: یک اختلال حرکتی است که بر اثر نابودی برخی سلول‌های مغزی بروز می‌کند
2- آلزایمر:
3- هیدروسفالی:بزرگی جمجمه ,نازکی استخوان جمجمه و ملاجهای بزرگ و برآمده ، ناتوانی در تکان دادن سر توسط نوزاد ، عدم رشد عضلات گردن ، اختلال دید 4- میکروسفالی
5-مننژیت

[ ] [ ] [ مدیر ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

نويسندگان
موضوعات وب
 
آرشيو مطالب
امکانات وب

 .