هورمون ها

هورمون :
ماده‌ای شیمیایی است که در غدد درون ریز ساخته شده و به داخل جریان خون می‌ریزد. این ماده روی سلول‌های هدف گیرنده دارد و با نشستن روی آن اعمال سلول را تغییر می‌دهد. مقدار هورمون‌ها توسط ارتباطات پیچیده اعضای دستگاه درون‌ریز با هم و با دستگاه عصبی تنظیم می‌شود.
در بدن انسان دو نوع کلی هورمون وجود دارد: هورمون های استروئیدی مانند هورمونهای جنسی و آمینو اسیدی (پروتئینی ). گیرنده‌های هورمون‌های آمینو اسیدی در روی سلول‌های هدف قرار دارد و گیرنده‌های هورمون‌های استروییدی در درون سیتوپلاسم و یا روی هسته قرار دارند
غدد مهم درون ریز بدن عبارتند از: هیپوفیز، تیروئید, لوزالمعده، غدد فوق کلیوی، غدد پاراتیرویید و گنادها.
معروفترین هورمونهای بدن عبارتند از انسولین، گلوکاگون، هورمون رشد، هورمونهای تیروئید، پاراتورمون، کلسی تونین، کورتیزول، هورمونهای جنسی مانند تستوسترون، استروژن و پروژسترون، رنین، آلدوسترون،
 
هیپوفیز، یکی از غده‌های موجود در بدن ما است که شبیه یک فندق می باشد، اما کارهای مهم و حیاتی زیادی را در بدن ما مدیریت می‌کند.
هیپوفیز در کجا قرار دارد؟
هیپوفیز غده کوچکی است در زیر مغز.این غده شامل دو قسمت است: بخش قدامی و بخش خلفی.
بخش قدامی(جلویی) :این بخش ساختمان غده ای دارد.
بخش خلفی (پسین):بخش پسین هیپوفیز، ساختمان غده‌ای ندارد، بلکه بخشی از دستگاه عصبی است و از اجتماع یک‌سری آکسون تشکیل شده است. اجسام سلولی این آکسون‌ها در هیپوتالاموس مغز قرار دارند.
دو هورمون هیپوفیز پسین عبارتند از:
-    هورمون آنتی دیورتیک (به معنای ضد ادرار یا کم‌کننده ادرار )
- هورمون اکسی توسین (به معنای تسهیل کننده زایمان به وسیله تحریک انقباض ماهیچه‌های رحم و تحریک ترشح شیر از غده‌های شیری)
این هورمون ها در جسم سلولی نورون‌های هیپوتالاموس ساخته می‌شوند و سپس از راه آکسون‌ها به هیپوفیز پسین می‌آیند و از آنجا به خون می‌ریزند. پس در عمل، هیپوفیز پسین وظیفه‌اش ذخیره‌سازی و ترشح این هورمون‌ها است و ساختن آنها در نورون‌های (سلول های عصبی) هیپوتالاموس صورت می‌گیرد
هورمون‌های 7 گانه هیپوفیز
هورمون رشد : این هورمون توسط سوماتوتروف‌ها ترشح می‌شود. هورمون رشد باعث افزایش متابولیسم سلول‌های بدن و رشدطولی و قطری استخوان‌ها و باعث افزایش قد می‌شود.
هورمون محرک تیرویید : موجب فعالیت غده تیروئید می‌شود.
هورمون پرولاکتین : این هورمون سبب می شودازسینه‌ها طی بارداری و پس از زایمان شیر ترشح ‌شود.
ورتیکوتروپین : این هورمون باعث افزایش ترشح هورمون‌های مترشحه از قشر غدد فوق کلیوی می‌شود.
هورمون محرک جنسی : FSH و LH که هر دو هورمون‌های محرک جنسی محسوب می‌شوند.
هورمون‌ اکسی‌توسین : باعث انقباض عضلات رحم و مجاری شیری پستان‌ها می‌شود.
هورمون ضدادراری : موجب جذب آب و املاح از لوله‌های جمع‌کننده ادرار در کلیه‌ها می‌شود.
هورمون رشد (GH) ) هورمونی است که از بخش جلویی غده هیپوفیز آزاد می‌شود. هورمون رشد یا سوماتوتروپین ساختمانی پروتئینی دارد
اثرات
این هورمون موجب افزایش رشد استخوانی در صفحات رشد می‌شود . هورمون رشد در متابولیسم کربوهیدرات ها و چربی در بدن نقش دارد
اختلالات ترشح
اختلالات ترشح این هورمون با توجه به گسترده بودن اثرات آن باعث بیماریهای مختلفی می‌شود مثلا افزایش هورمون رشد در کودکی موجب ژیگانتیسم،
 
در بزرگسالی موجب درشت پایانکی (آکرومگالی)
و کمبود هورمون رشد در کودکی موجب کوتولگی (نانیسم) می‌شود
تیرویید چیست؟
غده تیرویید در ناحیه جلوی گردن واقع شده و دارای دو لوب است که در دو طرف نای درست زیر حنجره قرار دارند. این غده حدود 15 تا 25 گرم وزن دارد.
هورمون‌های تیرویید پس از ساخته شدن در این غده به جریان خون منتقل شده این هورمون‌ها برای تکامل و عملکرد طبیعی مغز و سیستم عصبی و برای حفط دمای بدن و انرژی ضروری‌اند.ید در ساخته شدن هورمون های این غده بکار میرود
این هورمون‌ها (یعنی تری‌یدوتیرونین یا T3 و تیروکسین یا T4) واکنش‌های شیمیایی عضلات، کبد، قلب و کلیه‌ها را تحت تآثیر قرار داده و برای رشد و تکامل مغز نیز ضروری‌اند. هورمون‌های تیرویید بر غده هیپوفیز اثر نموده و موجب ترشح هورمون کنترل کننده تیرویید، یعنی TSH می‌شوند. وقتی میزان هورمون‌های تیرویید در خون کاهش می‌یابد، هیپوفیز با ترشح بیشتر TSH، تیرویید را فعال‌تر می‌کند.
غده لوزالمعده یا پانکراس
پانکراس هم یک غده درون ریز(غده‌ای که ترشحات آن با نام هورمون وارد جریان خون می‌شوند) و هم یک غده برون ریز (غده‌ای که ترشحات آن به خارج از بدن هدایت می‌شود) است که آنزیم هاو مواد دیگری ترشح می‌کند که مستقیماً وارد محیط روده شده و به هضم پروتئین ,چربی و کربوهیدرات هاکمک می‌کنند .
انواع سلول های بخش درون ریز
جزایر لانگرهانس دارای سه نوع سلول مهم می باشد:
1- سلول های آلفا: هورمون گلوکاگون را ترشح می کنند. اگر قند خون کم شود، این هورمون ترشح می شود. هنگامی که قند خون کم شود، گلوکاگون به کبد دستور می دهد که قند را از سلول ها آزاد کند و به جریان خون بفرستد
2- سلول های بتا: هورمون انسولین را ترشح می کنند و از فراوانترین سلول های جزایر لانگرهانس می باشند. : در صورتی که قند خون بالا برود، انسولین ترشح می شود و قند خون را به سلول ها می برد و باعث کاهش قند خون می شود
3- سلول های دلتا: هورمون سوماتوستاتین را ترشح می کند. این هورمون توسط سایر غدد درون ریز بدن نیز ترشح می شود. اگر مقدار زیادی هورمون های غدد درون ریز وجود داشته باشد، این هورمون ترشح می شود و باعث کاهش تولید انسولین، گلوکاگون، گاسترین و دیگر هورمون های درون ریز می شود.
 
غده فوق کلیوی
بخش قشری غدد فوق کلیوی
این بخش از سه لایه تشکیل شده است در هر لایه یک دسته هورمون ترشح می کند، اما از نظر شیمیایی تمام هورمونهای بخش قشری جز گروهی از چربیها هستند ، که به نام استروئید معروفند. از جمله هورمونهای این بخش آلدسترون و کورتیزول می باشد.
آلدوسترون
از جمله هورمونهای بخش قشری آلدوسترون است که در تنظیم میزان سدیم خون دخالت می‌کند از زمان قدیم می‌دانستند که اگر غده فوق کلیوی جانوری را بردارند، جانور پس از چند روز می‌میرد. اکنون روشن شده است که علت این مرگ دفع بیش از حد سدیم از کلیه است. که در نتیجه فقدان آلدسترون صورت می‌گیرد. اگر به جانور فاقد غده آدرنال ، مقدار زیادتری نمک خورانده شود از مرگ آن جلوگیری می‌شود.

کورتیزول
هورمون دیگر بخش قشری ، کورتیزول است که بویژه از نظر کثرت فعالیتهایی که انجام می‌دهد از هورمون‌های بسیار مهم بدن است. کورتیزول در موارد ترمیم زخمها ، رفع التهاب در بافتها ، تجزیه پروتئین ها و تبدیل آنها به قند ، مقابله با شرایط ناگوار بدنی و محیطی مانند بیماری ، عفونت میکروبی ، شوکهای عصبی و عاطفی ، گرما و سرما دخالت دارند و به کمک بدن می‌آیند.
بخش مرکزی غدد فوق کلیوی
بخش مرکزی غده فوق کلیوی را می‌توان جزئی از دستگاه عصبی سمپاتیک دانست، زیرا این اعصاب به سلولهای بخش مرکزی وارد شده اند و هر بار که تحریک دستگاه سمپاتیک رخ می‌دهد، این سلولها تحریک می‌شوند و هورمون آدرنالین آزاد می‌کنند این هورمون به همراه گردش خون به رگها ، ماهیچه‌ها ، قلب و مغز می‌رسد و موجب تقویت و تشدید آثار اعصاب سمپاتیک می‌شود.
آدرنالین
بطور کلی آدرنالین همگام با تحریک اعصاب سمپاتیک ترشح می‌شود و موجب فراهم آوردن نوعی حالت آماده باش برای بدن است، تا شخص بتواند در مقابل پیشامد نابهنگام یا فوق العاده ، آمادگی قبلی داشته باشد (مانند موارد ستیز ، فرار یا ...). در چنین حالاتی ترشح آدرنالین موجب می‌شود که فعالیت قلب و فشار خون زیادتر شود و خون رسانی افزایش یابد. آدرنالین بخصوص موجب باز شدن رگهای عضلات شده و خون رسانی را به این اعضا که تحریک بدن را موجب می‌شود، افزایش می‌دهد. از سوی دیگر عمل آدرنالین بر جگر باعث می‌شود که گلوکز خون بالا رود و انر‍ژی مورد نیاز برای ماهیچه‌ها و اعصاب تامین شود.
 
تخمدان ها
در دختران بعد از بالغ شدن غده هیپوفیز شروع به ترشح هورمون‌هایی می‌کند که تخمدان‌ها را برای تولید هورمون‌های جنسی زنانه یعنی استروژن و پروژسترون، تحریک می‌کنند. این هورمون‌ها باعث ایجاد تغییرات فیزیکی در بدن می شود.
 افزایش قد معمولاً تا هجده سالگی ادامه می‌یابد افزایش ترشح هورمون‌های استروژن و پروژسترون از عوامل بروز این تغییرات است:
نشانه‌های بلوغ و یا صفات ثانویه ی جنسی دختران عبارتند از:
قاعدگی
رشد سینه ها
رویش مو در اطراف اندامهای تناسلی
رویش موی زیر بغل
زنانه شدن صدا
افزایش و توزیع چربی در بدن
بیضه‌ها
بیضه‌ها در کیسه ای از پوست و عضلات به نام کیسه بیضه (اسکروتوم) قرار دارند. آنها تولید اسپرم و ترشح هورمون جنسی مردانه یعنی تستوسترون را برعهده دارند. این هورمون مسؤول شروع بلوغ و ایجاد مشخصات جنسی ثانویه مردانه از جمله موی صورت است.

/ 0 نظر / 6 بازدید